صبح
Friday 28 December 2007, 10:58PM
سيماي اميرالمؤمنين(ع) در روايات اهلسنت خداوند بعد از آفرينش زمين و آسمان و قبول فرمان خدا، نبوت من و ولايت علي ابن ابيطالب را بر آنها عرضه كرده و پذيرفتند، آنگاه تمامي بشر را آفريد و امر دين را به ما واگذار فرمود، بنابراين سعادتمند كسي است كه به راه ما آيد و با شقاوت كسي است كه از راه ما جدا شود، ما حلال خدا را حلال كرده و حرامش را حرام ميكنيم.
با وجود اينكه چهرة راستين اميرالمؤمنين(ع) را منحصراً خدا و پيامبرش ميشناسند و فضايل آن حضرت قابل احصا و احاطه نيست، و رسول خدا(ص) نيز به دليل عدم ظرفيت و خوف افراط امت، همة آن را بازگو ننمودهاند، و از ميان اندك مكارمي هم كه نقل شده، نيمي را دشمنان آن حضرت از سر جسارت و گروهي را دوستان به سبب تقيه كتمان داشتهاند، اما همان اندك فضايلي كه به دست ما رسيده، بدان اندازه است كه صدها هزار ورق از متون و آثار انديشمندان اسلامي را به خود اختصاص داده است.
يكي از دانشمندان بزرگ اسلامي كه سهمي سترگ در اين جهاد عظيم دارد و به حق از پاسداران حريم ثقلين ـ قرآن و عترت ـ شمرده ميشود، مفسر و محدث، علامة بزرگوار سيد هاشم بحراني است، كه بيش از نيمي از آثار چهلگانهاش، به اثبات حقانيت و فضايل اهل بيت(ع) اختصاص يافته است. مطلبي كه پيش رو داريد، گزيدهاي از اثر ارزشمند اين بزرگ به نام علي و السنّة است كه به مناسبت فرا رسيدن ايّام غدير، به محضر گراميتان تقديم ميشود.
علي(ع)، اميرالمؤمنين «اميرالمؤمنين» لقبي است ويژة حضرت علي(ع). فخر رازي در نهاية العقول از رسول خدا(ص) نقل ميكند كه آن حضرت فرمودند:
با كلمة اميرالمؤمنين به علي سلام دهيد.
و از قول صحابة پيامبر خدا(ص) نقل ميكند كه آن حضرت(ص) به ما دستور دادند كه بر حضرت علي(ع) با كلمة اميرالمؤمنين سلام دهيم. البته اين كلمه در زمان برخي از زمامداران، به اشتباه براي آنان استفاده شده است.
اين روايت را چندين روايت ديگر تأييد ميكند كه رسول خدا فرمودند: «خداوند هيچ آيهاي را با جمله «يا ايّها الّذين آمنوا» بر من نازل نكرد مگر اينكه در رأس و امير آنها علي بن ابي طالب وجود دارد».
روشنكنندة حق از باطل پس از پيامبر(ص)ابونعيم در كتاب حلية الاوليا با اسنادش از «انس» نقل ميكند كه گويد:
رسول خدا به من دستور داد كه آب وضو برايش بياورم و به دست مباركش بريزم، سپس ايستاد و دو ركعت نماز خواند و آنگاه فرمود: اي انس، اولين كسي كه از اين در بر تو وارد شود، اميرالمؤمنين و سيد مسلمانان و پيشواي رو سفيدان بهشتي و آخرين اوصياي پيامبران است. انس گويد: در دل با خود گفتم اي كاش يكي از انصار رسول خدا وارد شود ولي چيزي در ظاهر نگفتم، كه در اين هنگام حضرت علي(ع) وارد شد.
رسول خدا پرسيد: اي انس كيست كه وارد شد؟
عرض كردم: علي است.
رسول خدا با خوشحالي از جا حركت كرد و او را در آغوش گرفت و عرق پيشاني و صورت خود را به صورت او ماليد و عرق صورت و پيشاني او را به صورت خود كشيد.
علي(ع) گفت: اي رسول خدا چه شده است كه تا كنون اين چنين با من برخورد نميفرموديد؟
حضرت فرمودند: چرا اينچنين نكنم و حال آنكه تو هستي كه از سوي من سخن ميگويي و صداي مرا به مردم ميرساني و [حقيقت را] در آنچه كه بعد از من در آن اختلاف ميكنند برايشان روشن ميگرداني.
فضايل بيشماردر همان اثر نقل شده است كه پيامبر اكرم(ص) فرمود:
خداوند براي برادرم علي، فضايل بيشماري قرار داده است كه اگر كسي از روي اعتقاد، يكي از آن فضايل را بيان نمايد، خداوند گناهان گذشته و آينده او را ميبخشد، اگر كسي يكي از فضايل آن حضرت را بنويسد، تا هنگامي كه آن نوشته باقي است، ملائكه براي او استغفار ميكنند، و اگر كسي يكي از فضايل آن حضرت را استماع نمايد، خداوند همة گناهاني را كه از راه گوش انجام داده است ميبخشد، و اگر كسي به نوشتهاي دربارة فضايل علي(ع) نگاه كند، خداوند از تمام گناهاني كه از راه چشم كسب كرده است در ميگذرد.
همچنين خوارزم به روايت ابن عباس از پيامبر اكرم(ص) نقل كرده است، كه فرمود:
اگر تمامي باغها، قلم، و درياها، مركب، و همة جنيان، حسابگر، و همة انسانها نويسنده باشند، قادر به شمارش فضايل علي ابن ابيطالب(ع) نخواهند بود.1
محبّت واجب شدهدر مناقب خطيب و فردوس الاخبار از جابربن عبدالله انصاري نقل شده كه پيامبر اكرم(ص) فرمودند:
جبرئيل همراه با ورقي از برگ سبز نزد من آمد كه در آن با خط سفيد نوشته بود: «دوستي و محبّت علي بن ابيطالب بر مردم واجب است، اين را از سوي من (يعني از سوي خدا) به آنها ابلاغ كن.»2
محور بعثت پيامبران حافظ ابونعيم در حلية الاوليا به نقل از ابوهريره نقل ميكند كه پيامبر خدا(ص) فرمودند:
شب معراج در ديدار با پيامبران، خداوند به من وحي كرد كه از آنها بپرس: چگونه و براي چه چيز بعثت يافتيد؟ گفتند: براي بيان يكتايي خدا و اقرار به نبوت تو و ولايت علي ابن ابيطالب برانگيخته شديم.
موجب نيك بختياز نبي اكرم(ص) روايت شده است كه فرمودند:
خداوند بعد از آفرينش زمين و آسمان و قبول فرمان خدا، نبوت من و ولايت علي ابن ابيطالب را بر آنها عرضه كرده و پذيرفتند، آنگاه تمامي بشر را آفريد و امر دين را به ما واگذار فرمود، بنابراين سعادتمند كسي است كه به راه ما آيد و با شقاوت كسي است كه از راه ما جدا شود، ما حلال خدا را حلال كرده و حرامش را حرام ميكنيم.3
نقطة مقابل حرارت دوزخ ابن عباس از پيامبر خدا(ص) روايت نموده كه فرمودند:
اگر تمامي مردم بر دوستي علي بن ابيطالب(ع) گرد ميآمدند، خداوند آتش دوزخ را خلق نميكرد.4
با علي(ع) همراه شويد زيد بن صوحان در جنگ جمل به حالت مرگ افتاده بود، حضرت علي(ع) بالاي سر او آمدند. وي خطاب به حضرت علي(ع) عرض كرد: خدا بر تو رحمت كند، من تو را عالم خدا و عارف بر آيات الهي يافتم، به خدا قسم اين سخن را از سر جهل نگفتم بلكه از حذيفة بن يمان شنيدم كه ميگفت از رسولالله(ص) شنيدم كه:
علي پيشواي نيكمردان و نابودكنندة نابكاران است، كسي كه او را ياري كند، از سوي خدا نصرت مييابد و اگر كسي او را خوار كند، خوار ميشود و حق همراه اوست، و از او پيروي ميكند، پس بايد با او همراه شويد.5
علامه سيد هاشم بحراني
ماهنامه موعود شماره 83
پينوشتها:
1. مناقب خوارزمي، چاپ ايران، ص 18.
2. مناقب، ج1، ص 39.
3. مناقب خطيب، ص 39.
4. نزهة المجالس صفوري، ج 2، ص 168.
5. مناقب خطيب.
با وجود اينكه چهرة راستين اميرالمؤمنين(ع) را منحصراً خدا و پيامبرش ميشناسند و فضايل آن حضرت قابل احصا و احاطه نيست، و رسول خدا(ص) نيز به دليل عدم ظرفيت و خوف افراط امت، همة آن را بازگو ننمودهاند، و از ميان اندك مكارمي هم كه نقل شده، نيمي را دشمنان آن حضرت از سر جسارت و گروهي را دوستان به سبب تقيه كتمان داشتهاند، اما همان اندك فضايلي كه به دست ما رسيده، بدان اندازه است كه صدها هزار ورق از متون و آثار انديشمندان اسلامي را به خود اختصاص داده است.
يكي از دانشمندان بزرگ اسلامي كه سهمي سترگ در اين جهاد عظيم دارد و به حق از پاسداران حريم ثقلين ـ قرآن و عترت ـ شمرده ميشود، مفسر و محدث، علامة بزرگوار سيد هاشم بحراني است، كه بيش از نيمي از آثار چهلگانهاش، به اثبات حقانيت و فضايل اهل بيت(ع) اختصاص يافته است. مطلبي كه پيش رو داريد، گزيدهاي از اثر ارزشمند اين بزرگ به نام علي و السنّة است كه به مناسبت فرا رسيدن ايّام غدير، به محضر گراميتان تقديم ميشود.
علي(ع)، اميرالمؤمنين «اميرالمؤمنين» لقبي است ويژة حضرت علي(ع). فخر رازي در نهاية العقول از رسول خدا(ص) نقل ميكند كه آن حضرت فرمودند:
با كلمة اميرالمؤمنين به علي سلام دهيد.
و از قول صحابة پيامبر خدا(ص) نقل ميكند كه آن حضرت(ص) به ما دستور دادند كه بر حضرت علي(ع) با كلمة اميرالمؤمنين سلام دهيم. البته اين كلمه در زمان برخي از زمامداران، به اشتباه براي آنان استفاده شده است.
اين روايت را چندين روايت ديگر تأييد ميكند كه رسول خدا فرمودند: «خداوند هيچ آيهاي را با جمله «يا ايّها الّذين آمنوا» بر من نازل نكرد مگر اينكه در رأس و امير آنها علي بن ابي طالب وجود دارد».
روشنكنندة حق از باطل پس از پيامبر(ص)ابونعيم در كتاب حلية الاوليا با اسنادش از «انس» نقل ميكند كه گويد:
رسول خدا به من دستور داد كه آب وضو برايش بياورم و به دست مباركش بريزم، سپس ايستاد و دو ركعت نماز خواند و آنگاه فرمود: اي انس، اولين كسي كه از اين در بر تو وارد شود، اميرالمؤمنين و سيد مسلمانان و پيشواي رو سفيدان بهشتي و آخرين اوصياي پيامبران است. انس گويد: در دل با خود گفتم اي كاش يكي از انصار رسول خدا وارد شود ولي چيزي در ظاهر نگفتم، كه در اين هنگام حضرت علي(ع) وارد شد.
رسول خدا پرسيد: اي انس كيست كه وارد شد؟
عرض كردم: علي است.
رسول خدا با خوشحالي از جا حركت كرد و او را در آغوش گرفت و عرق پيشاني و صورت خود را به صورت او ماليد و عرق صورت و پيشاني او را به صورت خود كشيد.
علي(ع) گفت: اي رسول خدا چه شده است كه تا كنون اين چنين با من برخورد نميفرموديد؟
حضرت فرمودند: چرا اينچنين نكنم و حال آنكه تو هستي كه از سوي من سخن ميگويي و صداي مرا به مردم ميرساني و [حقيقت را] در آنچه كه بعد از من در آن اختلاف ميكنند برايشان روشن ميگرداني.
فضايل بيشماردر همان اثر نقل شده است كه پيامبر اكرم(ص) فرمود:
خداوند براي برادرم علي، فضايل بيشماري قرار داده است كه اگر كسي از روي اعتقاد، يكي از آن فضايل را بيان نمايد، خداوند گناهان گذشته و آينده او را ميبخشد، اگر كسي يكي از فضايل آن حضرت را بنويسد، تا هنگامي كه آن نوشته باقي است، ملائكه براي او استغفار ميكنند، و اگر كسي يكي از فضايل آن حضرت را استماع نمايد، خداوند همة گناهاني را كه از راه گوش انجام داده است ميبخشد، و اگر كسي به نوشتهاي دربارة فضايل علي(ع) نگاه كند، خداوند از تمام گناهاني كه از راه چشم كسب كرده است در ميگذرد.
همچنين خوارزم به روايت ابن عباس از پيامبر اكرم(ص) نقل كرده است، كه فرمود:
اگر تمامي باغها، قلم، و درياها، مركب، و همة جنيان، حسابگر، و همة انسانها نويسنده باشند، قادر به شمارش فضايل علي ابن ابيطالب(ع) نخواهند بود.1
محبّت واجب شدهدر مناقب خطيب و فردوس الاخبار از جابربن عبدالله انصاري نقل شده كه پيامبر اكرم(ص) فرمودند:
جبرئيل همراه با ورقي از برگ سبز نزد من آمد كه در آن با خط سفيد نوشته بود: «دوستي و محبّت علي بن ابيطالب بر مردم واجب است، اين را از سوي من (يعني از سوي خدا) به آنها ابلاغ كن.»2
محور بعثت پيامبران حافظ ابونعيم در حلية الاوليا به نقل از ابوهريره نقل ميكند كه پيامبر خدا(ص) فرمودند:
شب معراج در ديدار با پيامبران، خداوند به من وحي كرد كه از آنها بپرس: چگونه و براي چه چيز بعثت يافتيد؟ گفتند: براي بيان يكتايي خدا و اقرار به نبوت تو و ولايت علي ابن ابيطالب برانگيخته شديم.
موجب نيك بختياز نبي اكرم(ص) روايت شده است كه فرمودند:
خداوند بعد از آفرينش زمين و آسمان و قبول فرمان خدا، نبوت من و ولايت علي ابن ابيطالب را بر آنها عرضه كرده و پذيرفتند، آنگاه تمامي بشر را آفريد و امر دين را به ما واگذار فرمود، بنابراين سعادتمند كسي است كه به راه ما آيد و با شقاوت كسي است كه از راه ما جدا شود، ما حلال خدا را حلال كرده و حرامش را حرام ميكنيم.3
نقطة مقابل حرارت دوزخ ابن عباس از پيامبر خدا(ص) روايت نموده كه فرمودند:
اگر تمامي مردم بر دوستي علي بن ابيطالب(ع) گرد ميآمدند، خداوند آتش دوزخ را خلق نميكرد.4
با علي(ع) همراه شويد زيد بن صوحان در جنگ جمل به حالت مرگ افتاده بود، حضرت علي(ع) بالاي سر او آمدند. وي خطاب به حضرت علي(ع) عرض كرد: خدا بر تو رحمت كند، من تو را عالم خدا و عارف بر آيات الهي يافتم، به خدا قسم اين سخن را از سر جهل نگفتم بلكه از حذيفة بن يمان شنيدم كه ميگفت از رسولالله(ص) شنيدم كه:
علي پيشواي نيكمردان و نابودكنندة نابكاران است، كسي كه او را ياري كند، از سوي خدا نصرت مييابد و اگر كسي او را خوار كند، خوار ميشود و حق همراه اوست، و از او پيروي ميكند، پس بايد با او همراه شويد.5
علامه سيد هاشم بحراني
ماهنامه موعود شماره 83
پينوشتها:
1. مناقب خوارزمي، چاپ ايران، ص 18.
2. مناقب، ج1، ص 39.
3. مناقب خطيب، ص 39.
4. نزهة المجالس صفوري، ج 2، ص 168.
5. مناقب خطيب.