شعیب-بن-صالح
Tuesday 21 August 2007, 09:09PM
«حجة الاسلام و المسلمین عبدالكریم كاظم الحبیل» در شهر «طاروت» از منطقه شیعهنشین شرق عربستان سعودی متولد شد. وی پس از پایان تحصیلات ابتدائی و متوسطه، برای تحصیل در علوم حوزوی راهی ایران و حوزه علمیه قم شد.
ایشان پس از طی مدارج ترقی، در سال 1366 به موطنش بازگشت و به تبلیغ معارف اسلامی و تدریس تعالیم شیعی پرداخت؛ همچنین امور مذهبی مردم این منطقه را مدیریت نمود.
حبیل پس از تشدید سخت گیریهای دولت وهابی عربستان دستگیر و به مدت 9 سال زندانی شد كه دو سال و نيم از اين مدت را به شكل مستمر زنداني بود؛ اما پس از آزادی از زندان فعالیتهای خود را از سر گرفت و حتی دامنه گستردهتری همچون « اقامه نماز جمعه در قطیف» و « مدیریت و اعزام كاروانهای حج » را نیز به آنها افزود.
با وی در سفر كوتاهی كه به جمهوری اسلامی ایران داشت مصاحبهای اختصاصی انجام دادیم تا با اوضاع شیعیان عربستان بهتر و از نزدیك آشنا شویم.
اخبار شیعیان: شیعیان عربستان به لحاظ جغرافیايی بیشتر در چه مناطقی از عربستان ساکن هستند؟
- بیشتر شیعیان در منطقه شرقی عربستان در حاشیه خلیج فارس ـ از قطر تا نزدیک کویت ـ ساکن هستند و نواری شیعه نشین را شكل دادهاند كه شامل استان «احساء» تا «قطیف» میگردد. بعضی از شیعیان نیز در «مدینه منوره» ساکن هستند و بعضی هم در شهر مهم «جده».
در جنوب عربستان در منطقه نجران و در مرز یمن هم برخی شیعیان اثنیعشری و اسماعیلی زندگی می كنند.
اخبار شیعیان: با این تفاصیل، چند درصد از جمعیت عربستان شیعه هستند؟
- نسبت شیعه در عربستان تقریباً یک دهم جمعیت میباشد؛ یعنی حدود دو ميليون و هفتصد هزار نفر هستند.
اخبار شیعیان: آیا برای مدیریت شیعیان در عربستان، سازماندهی و سیستم مشخصی وجود دارد؟
- با توجه به وضعیت سیاسی و اجتماعی عربستان اداره امور شیعیان این كشور به طور رسمی تحت اشراف جمعیت، حزب یا تشکل خاصی ـ مثل مجلس اعلی ـ نیست؛ بلکه علمای بزرگ، شیوخ و شخصیتهای علمی متکفل اداره امور شیعیان هستند.
اخبار شیعیان: آیا طرح یا برنامهای هم برای این كه سازمان خاصي براي اين كار به وجود بيايد نداريد؟
- البته این مطالبه وجود دارد که یک اداره مشخصی تأسیس گردد تا به طور منظمتری به امور شیعیان رسیدگی شود؛ اما به دلیل اوضاع خاص سیاسی و اجتماعی عربستان، اجازه فعالیت رسمی به تشکلات و احزاب شیعی داده نمیشود.
اخبار شیعیان: با شرایطی كه گفتید آیا رسیدگی به امور اجتماعی و خدماتی شیعیان دشوار نیست؟
- امور شیعیان تحت اشراف علما و شخصیتهای علمی مدیریت میشود و در بخش خدمات اجتماعی و فعالیتهاي اجتماعی هم كارها با مباشرت جمعی از معتمدین و زیر نظر علمای بزرگ صورت ميگيرد.
اخبار شیعیان: نقش شما در ساماندهی امور شیعیان عربستان چیست؟
- ما رفته رفته در صدد تشکیل شورای علمای عربستان ـ یا همان «مجلس العلماء» ـ هستیم. هم اكنون مقدمات تشكيل این شورا فراهم شده و تعدادی از علمای بزرگ عربستان، هر دو هفته یک بار تشکیل جلسه میدهند و به بررسی مهمترین مسائل مرتبط با شیعیان عربستان میپردازند. بنده هم در چارچوب همين فعالیتها، به سرپرستی امور شیعيان در داخل کشور میپردازم.
اخبار شیعیان: آیا این شورا در مسایل بینالمللی هم موضعگیری میكند؟
- بله؛ شورای علما در زمینه مسايل و امور مهم مرتبط با اسلام و شیعیان در سرتاسر جهان فعالیت و اعلام موضع میکند. مثل جنگ لبنان که بیانیه صادر شد و حجم زیادی از کمکهای شیعیان عربستان را جمع آوری و به لبنان ارسال كردیم.
اخبار شیعیان: وضعیت آزادی شیعیان در امور اجتماعی و مذهبی چگونه است؟
- برخورد دولت سعودی با فعالیتهای شیعه دو گونه است: در مناطقی که اکثریت جمعیت با شیعیان است آزادیها و فعالیتها زیاد است و امور دینی و مذهبي مثل نماز جماعت و جمعه، فعالیتهای ماه مبارک رمضان، جلسات قرآن، دورههای کوتاه مدت برای جوانان شیعه در رشتههای مختلف، حلقات قرائت و تفسیر قرآن و فعالیتهای دیگر مشمول این آزادیها هستند؛ هر چند که اگر احساس شود که این فعالیتها در حال گسترش است از آنها جلوگیری مینمایند. مثلاً اگر شهرک جدیدی در همان مناطق شيعهنشين ایجاد شود و شيعيان بخواهند حسینیهای ایجاد نمایند، دولت سعودی اجازه نمیدهد.
اما در مناطقی که شیعیان در اقلیت هستند، محدودیتها زیاد است و اجازه فعالیتهای خاص دینی داده نمیشود؛ مثل منطقه «دمام» که اجازه برپایی عزاداری حضرت سیدالشهداء (ع) ـ به این بهانه که این شهر شیعهنشین نیست و برای اهل سنت است ـ داده نمیشود.
اخبار شیعیان: معمولاً در محافل دینی و سیاسی ایران این تلقی وجود دارد كه «ملك عبدالله» نسبت به «ملك فهد» آزادی بیشتری به شیعیان داده است و در مجموع نگاه مثبتتری به شیعیان و تشیع دارد. آيا این حرف درست است؟
- نحوه برخورد دولت عربستان با شیعه به اشخاص مربوط نیست؛ یعنی ارتباط مستقیمی به ملک فهد یا ملک عبدالله ندارد. براي دولت عربستان، پیروی از اوضاع سیاسی جهان و منطقهای مهم است. بعد از وقایع 11 سپتامبر شاهد تحولاتی در منطقه بودیم و با ورود نیروهای چند ملیتی به رهبری آمریکا به منطقه و افغانستان و عراق، اوضاع سیاسی منطقه تغییرکرد. عکسالعمل منطقی دولت عربستان هم اين بود كه همگام با این تحولات، یک سری آزادی سیاسی در داخل کشور اعطا کرد و طبعاً شیعیان نیز از آزادی های سیاسی برخوردار شدند. لذا نحوه تعامل دولت عربستان با شیعیان، بازخورد اوضاع و احوال جهانی و منطقهای است و به اشخاص مربوط نميشود.
اخبار شیعیان: آیا شیعیان در عربستان اجازه تبلیغ برای گرایش اهل تسنن به تشیع را دارند؟
- برای فعالیتهای تبلیغی ممانعت چندانی وجود ندارد و ما با آزادی نسبی فعالیتهای خودمان را انجام میدهیم. در موارد جزئی و تبلیغ چهره به چهره باید بگویم اگر زمینه وجود داشته باشد این کار را انجام میدهیم. در منابر و خطابهها هم عقاید وهابیت را مستدلاً رد میکنیم. همچنين نقدهایی نیز بر وهابیت مینویسیم و از شیعه دفاع میکنیم و از آنها هراسی نداریم.
اخبار شیعیان: با توجه به نگاه منفی وهابیت به شیعه، آیا تلاشی هم جهت تغییر این دیدگاهها در بین خواص علمای وهابی و نیز تغییر دیدگاه عموم مردم وجود دارد؟
- توسط بنده و برخی از علمای دیگر تلاش صورت گرفته تا با علمای میانهرو عربستان ارتباط برقرار شود و سعی در تغییر نگاه آنها به تشیع داشته باشیم؛ اما با کمال تأسف حتی علمای معتدل آنها اگر با ما رابطه حسنه ایجاد كنند مورد تعرض و هجمه علمای وهابی واقع و حتی طرد میشوند و اعتبارشان را از دست میدهند. مثلاً وقتي از «سلمان العودة» دعوت شد تا از مناطق شیعه نشین بازدید نماید پاسخ داد: «از بازتاب این امر در میان وهابیها واهمه دارم»!
اخبار شیعیان: موقعیت اقتصادی شیعيان در عربستان چگونه است و آیا دارای مناصب و پست های دولتی هم هستند؟
- درمناصب رسمی و سیاسی هیچ شیعهای حضور ندارد و هیچ وزیر، سفیر، نماینده مجلس و استانداري از شیعیان نمیباشد؛ اگر چه قبل از پیروزی انقلاب اسلامی وجود داشت.
اما در امر تدریس، ریاست بیمارستان، دبیری و مديريت خیریه مسؤولان شیعه وجود دارند. در شرکتها و مؤسسات اقتصادی مثل مدیر بانک ـ چون بانکها غیر دولتی هستند ـ هم مدیران ارشد شیعه وجود دارند. وضع شیعیان در مناطق شرق عربستان بهتر است چون شرق عربستان، منطقه پول عربستان است و نفت آنجاست.
اخبار شیعیان: به نظر شما بهبود روابط ایران و عربستان در بهبود اوضاع شیعیان عربستان تأثیرات مثبتی دارد؟
- بهبود روابط ایران و عربستان به نفع شیعیان در کل منطقه است. هرگاه روابط متشنج است به نفع شیعه نبوده و بازتاب منفی دارد و هرگاه این روابط دوستانه میشود اثر مستقیم بر اوضاع شیعیان داشته دارد.
اخبار شیعیان: این مسأله که تشیع به عنوان تهدیدي برای منطقه مطرح ميشود از کجا نشأت میگیرد؟
- البته اصل این ذهنیت وجود دارد و کشورهای عربی از قدرتمند شدن شیعه در هراسند. مطرح کردن مسایلی نظیر «هلال شیعی» و ترس از شیعه، تبلیغات بازوهای تبلیغی و فرهنگی آمریکا و اسرائیل است.
اخبار شیعیان: به عنوان سؤال پایانی، رفت و آمد شما و دیگر علماي شيعه و نيز شهروندان شيعه سعودي به ایران مشکلاتی برای شما ایجاد نمیکند؟
- بنده 9 سال در زندانهای عربستان بودهام. 10 سال نیز ممنوع الخروج بودم و این اولین سفر بنده به ایران بعد از آن ده سال است. البته معلوم نیست بعد از اینكه به عربستان برگردم اوضاع چگونه خواهد بود. اما در خصوص رفت و آمد مردم عادی مشکل خاصی وجود ندارد.
اخبار شیعیان: از اینکه در این گفتگو شرکت کردید کمال تشکر را داریم.
...............................................................................
مصاحبه ازسید حسن ابوصالح و محمد بیدارمنش
ایشان پس از طی مدارج ترقی، در سال 1366 به موطنش بازگشت و به تبلیغ معارف اسلامی و تدریس تعالیم شیعی پرداخت؛ همچنین امور مذهبی مردم این منطقه را مدیریت نمود.
حبیل پس از تشدید سخت گیریهای دولت وهابی عربستان دستگیر و به مدت 9 سال زندانی شد كه دو سال و نيم از اين مدت را به شكل مستمر زنداني بود؛ اما پس از آزادی از زندان فعالیتهای خود را از سر گرفت و حتی دامنه گستردهتری همچون « اقامه نماز جمعه در قطیف» و « مدیریت و اعزام كاروانهای حج » را نیز به آنها افزود.
با وی در سفر كوتاهی كه به جمهوری اسلامی ایران داشت مصاحبهای اختصاصی انجام دادیم تا با اوضاع شیعیان عربستان بهتر و از نزدیك آشنا شویم.
اخبار شیعیان: شیعیان عربستان به لحاظ جغرافیايی بیشتر در چه مناطقی از عربستان ساکن هستند؟
- بیشتر شیعیان در منطقه شرقی عربستان در حاشیه خلیج فارس ـ از قطر تا نزدیک کویت ـ ساکن هستند و نواری شیعه نشین را شكل دادهاند كه شامل استان «احساء» تا «قطیف» میگردد. بعضی از شیعیان نیز در «مدینه منوره» ساکن هستند و بعضی هم در شهر مهم «جده».
در جنوب عربستان در منطقه نجران و در مرز یمن هم برخی شیعیان اثنیعشری و اسماعیلی زندگی می كنند.
اخبار شیعیان: با این تفاصیل، چند درصد از جمعیت عربستان شیعه هستند؟
- نسبت شیعه در عربستان تقریباً یک دهم جمعیت میباشد؛ یعنی حدود دو ميليون و هفتصد هزار نفر هستند.
اخبار شیعیان: آیا برای مدیریت شیعیان در عربستان، سازماندهی و سیستم مشخصی وجود دارد؟
- با توجه به وضعیت سیاسی و اجتماعی عربستان اداره امور شیعیان این كشور به طور رسمی تحت اشراف جمعیت، حزب یا تشکل خاصی ـ مثل مجلس اعلی ـ نیست؛ بلکه علمای بزرگ، شیوخ و شخصیتهای علمی متکفل اداره امور شیعیان هستند.
اخبار شیعیان: آیا طرح یا برنامهای هم برای این كه سازمان خاصي براي اين كار به وجود بيايد نداريد؟
- البته این مطالبه وجود دارد که یک اداره مشخصی تأسیس گردد تا به طور منظمتری به امور شیعیان رسیدگی شود؛ اما به دلیل اوضاع خاص سیاسی و اجتماعی عربستان، اجازه فعالیت رسمی به تشکلات و احزاب شیعی داده نمیشود.
اخبار شیعیان: با شرایطی كه گفتید آیا رسیدگی به امور اجتماعی و خدماتی شیعیان دشوار نیست؟
- امور شیعیان تحت اشراف علما و شخصیتهای علمی مدیریت میشود و در بخش خدمات اجتماعی و فعالیتهاي اجتماعی هم كارها با مباشرت جمعی از معتمدین و زیر نظر علمای بزرگ صورت ميگيرد.
اخبار شیعیان: نقش شما در ساماندهی امور شیعیان عربستان چیست؟
- ما رفته رفته در صدد تشکیل شورای علمای عربستان ـ یا همان «مجلس العلماء» ـ هستیم. هم اكنون مقدمات تشكيل این شورا فراهم شده و تعدادی از علمای بزرگ عربستان، هر دو هفته یک بار تشکیل جلسه میدهند و به بررسی مهمترین مسائل مرتبط با شیعیان عربستان میپردازند. بنده هم در چارچوب همين فعالیتها، به سرپرستی امور شیعيان در داخل کشور میپردازم.
اخبار شیعیان: آیا این شورا در مسایل بینالمللی هم موضعگیری میكند؟
- بله؛ شورای علما در زمینه مسايل و امور مهم مرتبط با اسلام و شیعیان در سرتاسر جهان فعالیت و اعلام موضع میکند. مثل جنگ لبنان که بیانیه صادر شد و حجم زیادی از کمکهای شیعیان عربستان را جمع آوری و به لبنان ارسال كردیم.
اخبار شیعیان: وضعیت آزادی شیعیان در امور اجتماعی و مذهبی چگونه است؟
- برخورد دولت سعودی با فعالیتهای شیعه دو گونه است: در مناطقی که اکثریت جمعیت با شیعیان است آزادیها و فعالیتها زیاد است و امور دینی و مذهبي مثل نماز جماعت و جمعه، فعالیتهای ماه مبارک رمضان، جلسات قرآن، دورههای کوتاه مدت برای جوانان شیعه در رشتههای مختلف، حلقات قرائت و تفسیر قرآن و فعالیتهای دیگر مشمول این آزادیها هستند؛ هر چند که اگر احساس شود که این فعالیتها در حال گسترش است از آنها جلوگیری مینمایند. مثلاً اگر شهرک جدیدی در همان مناطق شيعهنشين ایجاد شود و شيعيان بخواهند حسینیهای ایجاد نمایند، دولت سعودی اجازه نمیدهد.
اما در مناطقی که شیعیان در اقلیت هستند، محدودیتها زیاد است و اجازه فعالیتهای خاص دینی داده نمیشود؛ مثل منطقه «دمام» که اجازه برپایی عزاداری حضرت سیدالشهداء (ع) ـ به این بهانه که این شهر شیعهنشین نیست و برای اهل سنت است ـ داده نمیشود.
اخبار شیعیان: معمولاً در محافل دینی و سیاسی ایران این تلقی وجود دارد كه «ملك عبدالله» نسبت به «ملك فهد» آزادی بیشتری به شیعیان داده است و در مجموع نگاه مثبتتری به شیعیان و تشیع دارد. آيا این حرف درست است؟
- نحوه برخورد دولت عربستان با شیعه به اشخاص مربوط نیست؛ یعنی ارتباط مستقیمی به ملک فهد یا ملک عبدالله ندارد. براي دولت عربستان، پیروی از اوضاع سیاسی جهان و منطقهای مهم است. بعد از وقایع 11 سپتامبر شاهد تحولاتی در منطقه بودیم و با ورود نیروهای چند ملیتی به رهبری آمریکا به منطقه و افغانستان و عراق، اوضاع سیاسی منطقه تغییرکرد. عکسالعمل منطقی دولت عربستان هم اين بود كه همگام با این تحولات، یک سری آزادی سیاسی در داخل کشور اعطا کرد و طبعاً شیعیان نیز از آزادی های سیاسی برخوردار شدند. لذا نحوه تعامل دولت عربستان با شیعیان، بازخورد اوضاع و احوال جهانی و منطقهای است و به اشخاص مربوط نميشود.
اخبار شیعیان: آیا شیعیان در عربستان اجازه تبلیغ برای گرایش اهل تسنن به تشیع را دارند؟
- برای فعالیتهای تبلیغی ممانعت چندانی وجود ندارد و ما با آزادی نسبی فعالیتهای خودمان را انجام میدهیم. در موارد جزئی و تبلیغ چهره به چهره باید بگویم اگر زمینه وجود داشته باشد این کار را انجام میدهیم. در منابر و خطابهها هم عقاید وهابیت را مستدلاً رد میکنیم. همچنين نقدهایی نیز بر وهابیت مینویسیم و از شیعه دفاع میکنیم و از آنها هراسی نداریم.
اخبار شیعیان: با توجه به نگاه منفی وهابیت به شیعه، آیا تلاشی هم جهت تغییر این دیدگاهها در بین خواص علمای وهابی و نیز تغییر دیدگاه عموم مردم وجود دارد؟
- توسط بنده و برخی از علمای دیگر تلاش صورت گرفته تا با علمای میانهرو عربستان ارتباط برقرار شود و سعی در تغییر نگاه آنها به تشیع داشته باشیم؛ اما با کمال تأسف حتی علمای معتدل آنها اگر با ما رابطه حسنه ایجاد كنند مورد تعرض و هجمه علمای وهابی واقع و حتی طرد میشوند و اعتبارشان را از دست میدهند. مثلاً وقتي از «سلمان العودة» دعوت شد تا از مناطق شیعه نشین بازدید نماید پاسخ داد: «از بازتاب این امر در میان وهابیها واهمه دارم»!
اخبار شیعیان: موقعیت اقتصادی شیعيان در عربستان چگونه است و آیا دارای مناصب و پست های دولتی هم هستند؟
- درمناصب رسمی و سیاسی هیچ شیعهای حضور ندارد و هیچ وزیر، سفیر، نماینده مجلس و استانداري از شیعیان نمیباشد؛ اگر چه قبل از پیروزی انقلاب اسلامی وجود داشت.
اما در امر تدریس، ریاست بیمارستان، دبیری و مديريت خیریه مسؤولان شیعه وجود دارند. در شرکتها و مؤسسات اقتصادی مثل مدیر بانک ـ چون بانکها غیر دولتی هستند ـ هم مدیران ارشد شیعه وجود دارند. وضع شیعیان در مناطق شرق عربستان بهتر است چون شرق عربستان، منطقه پول عربستان است و نفت آنجاست.
اخبار شیعیان: به نظر شما بهبود روابط ایران و عربستان در بهبود اوضاع شیعیان عربستان تأثیرات مثبتی دارد؟
- بهبود روابط ایران و عربستان به نفع شیعیان در کل منطقه است. هرگاه روابط متشنج است به نفع شیعه نبوده و بازتاب منفی دارد و هرگاه این روابط دوستانه میشود اثر مستقیم بر اوضاع شیعیان داشته دارد.
اخبار شیعیان: این مسأله که تشیع به عنوان تهدیدي برای منطقه مطرح ميشود از کجا نشأت میگیرد؟
- البته اصل این ذهنیت وجود دارد و کشورهای عربی از قدرتمند شدن شیعه در هراسند. مطرح کردن مسایلی نظیر «هلال شیعی» و ترس از شیعه، تبلیغات بازوهای تبلیغی و فرهنگی آمریکا و اسرائیل است.
اخبار شیعیان: به عنوان سؤال پایانی، رفت و آمد شما و دیگر علماي شيعه و نيز شهروندان شيعه سعودي به ایران مشکلاتی برای شما ایجاد نمیکند؟
- بنده 9 سال در زندانهای عربستان بودهام. 10 سال نیز ممنوع الخروج بودم و این اولین سفر بنده به ایران بعد از آن ده سال است. البته معلوم نیست بعد از اینكه به عربستان برگردم اوضاع چگونه خواهد بود. اما در خصوص رفت و آمد مردم عادی مشکل خاصی وجود ندارد.
اخبار شیعیان: از اینکه در این گفتگو شرکت کردید کمال تشکر را داریم.
...............................................................................
مصاحبه ازسید حسن ابوصالح و محمد بیدارمنش